محققان اولین نشانههای آتشافروزی مرتبط با انسان را در غاری موسوم به واندرورک(Wonderwerk) یافتند. غار باستانی و دستنیافتنی واندرورک به دلیل استفاده اولیه انسان از آن، دهههاست که توجه دانشمندان را به خود جلب کرده؛ اما یک مطالعه جدید، آثار قدیمیتری از آتش را در این مکان یافته است.
همانطور که نویسنده اصلی این مطالعه از موزه ملی علوم طبیعی در مادرید اظهار داشت، این مطالعهای است که برای ماقبل تاریخ جهانی بسیار مورد توجه است، زیرا به یکی از مهمترین موضوعات برای بشریت، یعنی آتش میپردازد. محققان در یک مطالعه جدید که در مجله PLOS منتشر شده، ۱۶۱ فسیل را با یک پروتکل سریع و غیرمخرب جدید، مبتنی بر تحریک بقایای استخوان با یک منبع انرژی خارجی به نام لومینسنس(luminescence) تجزیه و تحلیل کردند.
نویسندگان این مطالعه، این روش جدید را روی استخوانهای حیوانات کوچکی که بخشی از ریمهها یا بقایای هضم نشده و استفراغ شده طعمه پرندگان شکاری شبانه بودند، اعمال کردند. این استخوانها که با این ریمههای ۱.۸ میلیون سال قدمت مخلوط شدهاند، نشانههایی از سوختن را نشان میدهند. بنابراین تیم پشت این مطالعه حدس میزند که از این ریمهها برای روشن کردن آتش در غار واندرورک استفاده شده است.
کشف قدیمیترین استخوانهای سوخته
این فسیلها از پستانداران کوچکی بودند که محققان از دو لایه اوایل پلیستوسن در عمق ۳۰ متری کشف کردند. از آنجا که این مواد در چنین لایههای عمیقی یافت شدند، محققان مجبور بودند فرض کنند که سوزاندنِ تصادفی، غیرممکن بوده است. این حیوانات ظاهراً از طریق فعالیت جغدها که به ریمههای جغد اشاره دارد، به داخل غار سرگردان شدهاند. این ریمهها در طول هزاران سال روی هم انباشته شدهاند و نشانههایی از سوختن را نشان میدهند
طبق گزارش پایگاه Archaeology News، این تکنیک تحلیلی جدید هرگونه تغییری را در استخوانها که ناشی از گرما باشد، شناسایی کرد و نتایج را با استخوانهای مدرن و همچنین مواد عصر برنز از مکانی دیگر بررسی متقابل کرد و محققان توانستند تشخیص دهند که این استخوانهای فسیلی، سوخته شدهاند.
آنها نه تنها سوخته بودند، بلکه الگوی آنها نشان میداد عمل آتشافروزی به مرور زمان و در قسمتهای خاصی از غار رخ داده است، بنابراین یک رویداد محلی بارها و بارها اتفاق افتاده است. علاوه بر این، مواد مورد بحث در کنار ابزارها و سایر بقایای حیوانات قرار داشتند که نشان میدهد هومو ارکتوسها(Homo erectus) انسانهای اولیهای بودهاند که با آتش کار میکردهاند.
پرسش این است که انسانها چه زمانی یاد گرفتند آتش را کنترل کنند؟ این مطالعه به یک لحظه محوری در تاریخ بشر، اگر نگوییم طلوع تمدن و فناوری، میپردازد. استفاده از آتش، توسعه انسانی را پیش برد. در این برهه از تاریخ، محققان نتوانستهاند هیچ مدرکی پیدا کنند که نشان دهد انسانها میتوانستند خودشان آتش درست کنند.
به طور سنتی، قدیمیترین آتشها نتیجه بهرهبرداری از آتشهای طبیعی هستند، اما این مطالعه جدید، رفتار جدیدی را به این ترکیب اضافه میکند و نشان میدهد که این یک عمل منفعلانه نبوده، بلکه عمدی بوده است. به نظر نمیرسد که آنها این آتشها را در غار روشن کرده باشند، بلکه آنها را از بیرون غار، با مشعل به داخل غار آوردهاند.
در حال حاضر، اگرچه این مطالعه شواهد هیجانانگیزی را ارائه میدهد که شاید انسانها در آن زمان قادر به کنترل آتش بودهاند، طبق گفته محققان، قبل از این مطالعه، هیچ آتشسوزی مربوط به فعالیت انسانی با چنین قدمتی شناسایی نشده بود. با این حال، زمان اولین یادگیری کنترل آتش توسط انسانها هنوز یکی از بحثبرانگیزترین سوالات است. در حال حاضر این را میدانیم که ما حتی زودتر از آنچه که تصور میکردیم، با آتش کار میکردیم.
