قطع کتاب چیست ؟

0
قطع کتاب چیست ؟
قطع کتاب، همان اندازه‌ی درازا و پهنای کتاب است، به عبارت دیگر به اندازه های یک صفحه از کتاب (طول و عرض) قطع آن کتاب میگویند. کتاب‌ ها بسته به تعداد صفحات و موضوع می‌توانند انواع قطع‌ های مختلفی داشته باشند. انتخاب قطع مناسب برای یک کتاب از مسائل مهمی هست که هر طراح و صفحه‌ آرایی باید به آن توجه داشت باشد.

هدف از تنوع در اندازه و قطع کتاب، استفاده آسان و متناسب با کاربرد آن است.

اهمیت استاندارد بودن قطع کتاب

قطع کتاب یا اندازه کتاب و انتخاب درست آن اهمیت ویژه ای دارد ،ابعاد کتاب باید طوری انتخاب شود که مناسب و قابل‌ استفاده در کتابخانه‌ های مناطق مختلف و کیف‌ ها باشد و مطالب را به وضوح در معرض دید مخاطب قرار دهد؛ اگر ابعادی که در نظر گرفته می‌شود تناسبی با محتویات آن نداشته باشد یا استفاده از نوشته‌ ها را سخت گرداند و یا از جذابیت کتاب بکاهد، تمام زحمات نویسنده و ناشر کتاب از بین خواهد رفت.

بنابراین هنگامی که قطع کتاب متناسب با نوع کتاب باشد، مطالعه‌ی آن را برای خواننده آسان و لذت‌بخش می‌کند؛ و اینجاست که اهمیت قطع کتاب مطرح می‌شود.

تاریخچه قطع کتاب

قطع کتاب و در اصل اندازه کاغذ مورد استفاده در چاپ کتاب بعد از پیدایش صنعت چاپ دیگر کم‌ کم خودش را از کتاب‌ های خطی جدا کرد و همگام با پیشرفت در تولید کاغذ و تنوع یافتن قطعات آن استاندارد های خاصی را برای خود یافت تا هماهنگی خاصی بین کتاب‌ های چاپ‌ شده اتفاق بیفتد و به دنبال این استاندارد شدن کتاب‌ ها، کتابخانه‌ ها هم استاندارد شدند. طبق آنچه تا الان توضیح دادیم ، بدون شک متوجه اهمیت بالای قطع و اندازه کاغذ در چاپ و نشر کتاب هستید، در ادامه به معرفی انواع قطع کتاب خواهیم پرداخت.

انواع قطع کتاب در ایران

خوب است بدانید که قطع کتاب نشان‌ دهنده تعداد دفعات تا شدن کاغذ در چاپ و نشر نیز میباشد که منجر به تشکیل ورق‌ های کتاب می‌شود. به‌طور مثال کاغذ دو ورقی با چهار صفحه در قطع رحلی، چهارورقی با هشت صفحه در قطع وزیری، و هشت‌ ورقی با شانزده صفحه در قطع رقعی برابر است.

قطع کتاب در ایران و در حالت استاندارد به چند مدل تقسیم میشود که هر کدام کاربرد خاص خود را داشته و در چاپ نوعی کتاب استفاده میشوند ، در ادامه لیستی کوتاه از انوع قطع را برای شما اورده ایم و سپس به توضیح جامع هرکدام خواهیم پرداخت.

رديفنام قطعابعاد‌به‌سانتی‌متر‌قبل‌از‌برشابعاد‌حدودی‌استانداردتعداد‌صفحه در‌یک‌طرف‌کاغذکاغذ‌جهت شیت‌بندی
1اندازه قطع رحلی بزرگ (مدیران)۳۳ × ۲۴B44۵۰×۷۰
2سایز قطع رحلی۲۸ × ۲۱A44۶۰×۴۵
3اندازه قطع وزیری کتاب۲۳٫۵ × ۱۶٫۵B58۵۰×۷۰
4اندازه قطع رقعی۲۱٫۰× ۱۴٫۸A58۶۰×۴۵
5ابعاد قطع ربعی۱۶٫۵ × ۱۲B616۵۰×۷۰
6ابعاد قطع خشتی بزرگ۲۲ × ۲۲-6۵۰×۷۰
7سایز قطع خشتی کوچک۱۹ × ۱۹-6۶۰×۴۵
8اندازه قطع پالتویی بزرگ۲۲ × ۱۱٫۵-12۵۰×۷۰
9ابعاق قطع پالتویی کوچک۱۹ × ۱۰-12۶۰×۴۵
10سایز قطع جیبی۱۵ × ۱۱-16۴۵×۶۰

اندازه حاشیه قطع کتاب و مجله

معمولاً اندازه حاشیه مورد نیاز برای یک متن را بر پایه قطع کتاب تعریف می‌کنند که اندازه‌های متداول آن به شرح زیر است:

رديفقطع کتابحاشیه‌بیرون(میلی متر)حاشیه‌داخل(میلی متر)حاشیه‌پایین(میلی متر)حاشیه‌بالا(میلی متر)
1رقعی و وزیری23232530
2پالتویی و خشتی23222020
3رحلی تک ستون30253040
4رحلی دوستونی25202530
5جیبی25202520
6شعر رقعی30202520

رایج‌ ترین قطع کتاب

یکی از انواع قطع کتاب در ایران که در بیشتر انتشارات کشور استفاده میشود و به رایج ترین قطع کتاب معروف است ، قطع وزیری است . که ابعاد آن از ۱۳×۲۰ تا ۲۰×۲۶ سانتی‌متر متغیر است. قطع رقعی با ابعاد ۱۵×۲۲ و قطع جیبی با ابعاد ۱۱×۵/۱۶ سانتیمتر از دیگر قطع‌های رایج محسوب می‌شود. معمولا در چاپ کتاب‌های هنری و نفیس از قطع رحلی و برای کتاب‌های کودکان از قطع خشتی استفاده می‌شود.

قطع رقعی

قطع رقعی به طول و عرض تقریبی ۱۹×۱۰ سانتی‌متر میباشد.  این قطع عمدتاً برای کتاب‌های شعر، داستان، رمان و به طور کلی کتاب‌هایی استفاده می شود که مخاطب عام دارند. اندازه قطع رقعی در چاپ افست ۲۲ در ۱۵ سانتی‌متر و در چاپ دیجیتال ۲۱ در ۱۴ سانتی‌متر یا برابر با کاغذ A5 می‌باشد. باید توجه داشت که این ابعاد قبل از برش هستند و معمولا پس از عملیات برش در صحافی تا نیم سانتی‌متر از طرفین کتاب کاسته خواهد شد.

قطع وزیری

با ۳ بار تا کردن پی در پی کاغذ ۷۰ در ۵۰ سانتیمتر به اندازه تقریبی قطع وزیری می رسید که البته پس از پروسه چاپ برش داده می شود. در حال حاضر مرسومترین قطع برای کتاب در ایران اندازه قطع وزیری است. از این قطع بیشتر در نشر کتابهای علمی و دانشگاهی استفاده می شود.

قطع خشتی

قطع خشتی از کهن ترین قطع های مورد استفاده در چاپ کتاب میباشد ،می توان کاغذ قطع ۴۵ در ۶۰ را به صورتی تا کرد که به شش قسمت ۲۰ در ۲۰ سانتی متری تقسیم شود که قطع خشتی بزرگ می رسیم. به همان صورت اگر کاغذ ۵۰ در ۷۰ هم باشد به اندازه ۲۳ در ۲۳ میرسیم که این ابعاد هم برای قطع کتاب خشتی بزرگ استاندارد است. از قطع خشتی که به صورت مربعی است اغلب برای کتابهای هنری، کودکان و طراحی کاتالوگ استفاده می شود.

قطع رحلی

قطع کتاب رحلی از آن جهت به این نام خوانده میشود که هنگام خواندن کتاب، آنرا بر روی چهار پایه یا همان رحل قرار میدادند . قطع مزبور دارای اندازه‌ های متنوعی است ، رحلی کوچک: طول ۴۲، عرض ۲۷ سانتی‌متر، رحلی متوسط: طول ۵۰، عرض ۳۰ سانتی‌متر و رحلی بزرگ: طول ۶۰، عرض ۳۰ سانتی‌متر میباشد.

نکته: جالب است بدانید عموما کتاب‌ هایی چون قرآن مجید، مثنوی مولوی، شاهنامه فردوسی که در مجالس و محافل قرائت و خوانده می‌شده ، با این قطع رحلی بوده است.

قطع سلطانی (تیموری)

اندازه‌ای از قطع کتاب است که در اواخر عصر مغولان و اوایل عهد تیموریان برای کتاب‌های خطی در ایران رواج یافت که به این جهت آن را قطع تیموری نیز می‌گویند. طول و عرض تقریبی آن ۴۰×۳۰ سانتی‌متر است.

قطع های موجود دیگر                                      

قطع بیاضی
قطع بغلی
قطع جانمازی
قطع حمایلی
قطع جیبی
قطع پالتویی

قطع سلطانی (تیموری)

اندازه‌ای از قطع کتاب است که در اواخر عصر مغولان و اوایل عهد تیموریان برای کتاب‌های خطی در ایران رواج یافت که به این جهت آن را قطع تیموری نیز می‌گویند. طول و عرض تقریبی آن ۴۰×۳۰ سانتی‌متر است.

دلیل نام گذاری قطع کتاب ها

باتوجه به تعریف های بالا از انواع قطع کتاب، متوجه شدیم که بین نام گذاری قطع و کاربرد آن ارتباطی وجود دارد؛ برای مثال:

– قطع تیموری مربوط به دوران تیموریان بوده است.
– قطع جیبی مخصوص کتاب هایی با همین اندازه میباشید تا در جیب جا شوند. مثل برخی کتاب دعاها که در ابعاد جیبی چاپ میشوند.
– قطع رحلی هم به این دلیل نامگذاری شده است که معمولا در مساجد برای خواندن آن ها از رحل یا چهار پایه چوبی استفاده میشود.

چگونه قطع مناسب برای چاپ کتاب را انتخاب کنیم؟

انتخاب قطع کتاب مناسب یک از ظرایف امور چاپ در هر انتشاراتی است. ناشر یا مؤلف باید با ارزیابی درستی از موضوع کتاب و دست نوشت های شما داشته باشد ، تا بتواند بهترین و کاربردی ترین نوع قطع را برای چاپ کتاب شما انتخاب کند تا خوانندگان موقع کتاب خواندن به هیچ وجه از صفحات و قطع و اندازه صفحات ناراضی نباشند.

استفاده از انواع قطع کتاب در موضوعات مختلف کتاب :

- قطع رقعی: مناسب برای کتاب‌های شعر، داستان، رمان، دلنوشته، زندگینامه
- قطع وزیری: مناسب برای کتاب‌های دانشگاهی، تبدیل پایان‌نامه به کتاب، کمک‌درسی و تخصصی
- قطع رحلی: مناسب برای کتاب‌های کمک‌درسی و آموزشی. کتاب‌های کار، موسیقی و…
- قطع خشتی: مناسب کتاب های کودک، عکس و…
- جیبی: بنا به موضوع و کاربرد کتاب می‌تواند استفاده شود.
- پالتویی: بنا به موضوع و کاربرد کتاب می‌تواند استفاده شود.
اشتراک گذاری:
  • مطالب مرتبط

    

    ارسال مطلب به ایمیل دوستاتون:


    219 بازدید

    0 نظر

    درج: 8 شهریور 1402

    توسط: u-143390
    وضعیت: آفلاین
    گروه کاربری: پشتیبانی

    ارسال دیدگاه (0 مورد)

    نام:*
    ایمیل:*
    سوال: نام خلیج جنوبی ایران؟
    پاسخ:*
    در حال حاضر نظری در این مطلب ارسال نشده است.
    کتاب های لقمه
    سمپادیوم
    کنکوریوم
    مهارت معلمی دین و زندگی واقعا جامع کنکور فرهنگیان

    دسته بندی مطالب

    کتاب های تیزهوشان
    کتاب های تست پایه

    آخرین نظرات ارسالی

    سلام وقت بخیر استاد باقری مثل همیشه بی نظیر درمورد جمع بندی به
    بسیار خوب است من همه ی کتاب هایم را از اینجا می خرم
    سلام و وقت بخیر و خسته نباشید به اساتید مهر و ماه و به خصوص
    بسیار عالی . کلاس خیلی مفیدی بود و تشکر میکنم از استاد باقری

    آمار سایت

    با ما در ارتباط باشید ، منتظر نظرات شما هستیم.
    
    عضویت در خبرنامه ایمیلی :
    برای عضویت در خبرنامه پیامکی، عدد 1 را به 02196884 پیامک کنید.
    رضایت مندی مشتری
    جشنواره وب و موبایل ایران
    جشنواره وب و موبایل ایران
    جشنواره کتاب مجازی
    برند محبوب مصرف کنندگان
    Copyright © 2010 - 2023 Mehromah.ir