حبابهای رادیویی عجیب از سال ۲۰۱۹ اخترشناسان را سردرگم کردهاند. به تازگی یک تیم پژوهشی یکی از این حبابهای مرموز را با دقت بررسی کرده، به امید اینکه اسرار آن را آشکار کند.
حباب سبز رنگ و تار در فضا با زمینهای از ستارگان، این تصویر اولین «حباب رادیویی عجیب» است که تاکنون کشف شده
راهاندازی یک رصدخانهی جدید همیشه این امکان را فراهم میکند که پدیدههای کاملاً تازهای در فضا کشف شوند؛ چیزهایی که فناوریهای پیشین ما قادر به دیدن آنها نبودند. دقیقاً چنین اتفاقی در سال ۲۰۱۹ افتاد؛ زمانی که نخستین پیمایش آزمایشی تلسکوپ رادیویی ASKAP سازمان CSIRO چند «حباب رادیویی عجیب» را شناسایی کرد. اخترشناسان طبق سنت نامگذاری خود، آنها را «Odd Radio Circles» یا به اختصار ORC نامیدند.
این ساختارهای عظیم، درخشان و بهطور ترسناکی دایرهای شکل، تنها در طولموجهای رادیویی بهوضوح دیده میشوند، اما در طولموجهای نوری، فروسرخ یا پرتو ایکس کاملاً نامرئی هستند. تاکنون تنها حدود ۱۰ نمونهی احتمالی شناسایی شده و منشأ آنها همچنان ناشناخته است.
در پژوهش تازه، تیمی به سرپرستی دانشمندان دانشگاه روهر در بوخوم آلمان، یکی از این دایرهها را با دقت مطالعه کردند. این حباب با نام ORC J0356–۴۲۱۶ شناخته میشود.
محققان از دو تلسکوپ رادیویی ASKAP و MeerKAT – که در اکتبر ۲۰۲۳ نخستین بار این ORC را کشف کرده بود – برای مطالعهی طولموجها و قطبش امواج رادیویی J0356–۴۲۱۶ استفاده کرد.
اخترشناسان دریافتند که این ORC از دو حلقهی متقارن تشکیل شده که در مجموع قطری حدود ۲٫۱۸ میلیون سال نوری دارند. به نظر میرسد میزان قطبش آنها بین ۲۰ تا ۳۰ درصد است و میدان مغناطیسی در راستای مماس حلقهها جهتگیری کرده است. مانند بسیاری از حبابهای رادیویی دیگر، J0356–۴۲۱۶ نیز در مرکز خود یک کهکشان دارد و این نکته میتواند کلید حل معمای شکلگیری آنها باشد.
پژوهشگران میگویند محتملترین توضیح این است که این ساختار یک موج ضربهای(Shock Wave) از فعالیتهای گذشتهی آن کهکشان است. این فعالیتها میتواند شامل مواردی چون: خروجیهای پرانرژی ناشی از انفجارهای ستارهای، برخورد دو کهکشان، یا دورهای باشد که سیاهچالهی فوقپرجرم مرکزی کهکشان بهطور ناگهانی فعال شده و بهعنوان یک هستهی فعال کهکشانی(AGN) فوران کرده است.
به گفتهی پژوهشگران: «در مورد ORC J0356–۴۲۱۶، ریختشناسی دو-لوبی مشاهدهشده و ویژگیهای قطبشی آن بیشتر با تابش باقیمانده از فعالیتهای پیشین هسته فعال کهکشانی یا خروجیهای ناشی از فوران جتها، سازگار است.»
