صائب تبریزی

0
صائب تبریزی
صائب تبریزی از مشهورترین شاعران عهد صفویه است که تاریخ تولدش مشخص نیست، محل تولد او را بعضی در تبریز و بسیاری در اصفهان دانسته اند. او در خانواده‌ای متمکن زندگی می‌کرد و پدرش از تاجران سرشناس زمان صفویه بود. در سال ۱۰۱۲ وقتی شاه عباس، قلعه تبریز را محاصره می‌کند،  خانواده او همراه هزاران خانواده دیگر به دستور شاه عباس اول، از تبریز به اصفهان می‌روند و در محله عباس آباد اصفهان ساکن می‌شوند. از همان دوران کودکی علوم و معارف زمانه خویش را از محضر استادانی چون حکیم رکن الدین مسعود کاشانی و حکیم شرف الدین حسن شعایی اصفهانی فراگرفت. وی در ۱۰۳۴ هجری از اصفهان عازم هندوستان شد و به هرات و کابل رفت و پس از چند سال به ایران بازگشت و در اصفهان ساکن شد.

درون مایه و ویژگی اشعار صائب تبریزی
این شاعر برجسته عهد صفوی توانست در مدت عمر خود لقب ملک الشعرا را کسب کند و مورد تکریم شاه عباس دوم قرار گیرد. در برخی از متون بیش از ۶۰ هزار از شعرهای وی درج شده است که به همین دلیل به او لقب شاعر کثیرالشعر داده اند. بیشتر اشعار این شاعر توانمند در قالب غزل سروده شده‌اند؛ اما او حدود چهار هزار بیت در قالب‌ قصیده، یک مثنوی کوتاه و البته ناقص به نام «قندهار نامه» و چند قطعه نیز سروده است.  همچنین ۱۷ غزل به زبان ترکی در آثار صائب دیده می‌شود.
در حقیقت صائب تبریزی در شعر و سخن خود به شور و شیدایی مولانا، به شیوایی و روانی سعدی و استواری کلام حافظ دلبسته بود و با توجه به سبک بیان این شعرای برجسته با سرودن شعرهایی در قالب غزل؛ گام های استواری را در مسیر تحول شعر این مرز و بوم برداشت.

ویژگی شعر فارسی از آغاز سده ۱۰ هجری تا نیمه ۱۲ هجری، رنگ و بویی دیگر به خود گرفت و فعالان این عرصه معیارهای زیبا شناختی تازه ای را مبنای آفرینش آثار خود قرار دادند و به کسب تجربه هایی نوین پرداختند که بعدها این «طرز نو» به سبک هندی مشهور شد.  
«محمد اسماعیل شفیع پور فومنی» استاد ادبیات و زبان شناسی دانشگاه علامه طباطبایی در خصوص برخی درون مایه شعری تبریزی می‌گوید: صائب تبریزی را مبتکر اسلوب معادله می نامند، اسلوب معادله یعنی شاعر، موضوعی اجتماعی را به زبان عامیانه مطرح کند و برای اثبات ادعای خود دلیلی بیاورد. این شاعر همواره در میان مردم حضور داشت و به نوعی شعر را از دربار به طرف عامه می برد.

نخستین ویژگی های شعر صائب، گرایش از زبان رسمی به زبان صمیمی و مردمی است که شعر از شیوه خواص به طرف زبانی صمیمی و مردمی پسند پیش می رود به گونه ای که اصطلاحات و تعبیرهای عامیانه در راحت ترین شکل زبانی خود، بی تکلف و رها در شعر حضور می یابند. ظهور شاعرانی از بطن جامعه همچون صاحبان حرفه ها و رهایی شعر از سیطره دربار به معنایی که در دوره های پیشین وجود داشت و دوری از روش اهل فضل و مدرسه را می توان از مهمترین محرک ها و انگیزه های این دوره دانست. دومین ویژگی شعر صائب تبریزی وجود عنصر خیال در شعر است، تشبیه، استعاره، کنایه و تمثیل در آثار او مشاهده می شود. سومین عامل، اشتیاق به آوردن مضامین نو در یک بیت است که به آن ایجاز می گویند. آوردن ضرب المثل در شعر چهارمین ویژگی شعر این شاعر چیره دست محسوب می شود و از آن به عنوان ارسال المثل و تمثیل یاد می کنند.

غزل سرایی در سبک هندی مبتنی بر واحد بیت است و آن پنجمین خصوصیت شعرهای صائب محسوب می شود. شاعران این سبک به بیت های یک غزل، به لحاظ محتوا و مضمون چنان استقلالی می بخشند که غزل به صورت مجموعه ای از مضامین متنوع و متفاوت درمی آید. بیت هایی که تنها با ضرب آهنگ قافیه ها و تکرار ردیف ها، از نظر موسیقیایی صورت نظمی به خود می گرفتند. گستره وسیع واژگان و ترکیب الفاظ همراه با استفاده از دایره بالای لغات عامیانه یکی دیگر از ویژگی های شاعران سبک هندی به ویژه صائب تبریزی است.
آخرین خصوصیت شعر وی بسامد بالای ردیف های اسمی در شعر به شمار می رود و شاعر در هر بیت به تصویرسازی که به نوعی با ردیف ارتباط دارد، می پردازد. بنابراین با توجه به آنچه گفته شد باید اذعان داشت که درونمایه شعر صائب تبریزی همه چیز است، او از اندیشه های ساده و بی آلایش مردم روزگارش تا عرفان سده هفتم و هشتم، تقدیر پذیری، تلاش، اعتماد به عنایت و یاری پروردگار، پند و حکمت به زبان ساده و مانند آن را در سروده هایش به کار می برد. همچنین ابیات او آنچنان با ضرب المثل ها و سخنان حکیمان درآمیخته است که نمی توان آنها را ازهم جدا کرد.

یکی دیگر از مهم ترین ویژگی شعری وی، مضمون آفرینی است. بسیاری بر این باور هستند که در دوره صفویه هیچ شاعری به اندازه صائب تبریزی نتوانسته است در شعر، مضمون آفرینی کند و شیوه ای نو از جهت محتوا و ترکیب کلمات و شکل ظاهری شعر و تعبیرات و تشبیهات بیافریند. از این رو صائب را می توان نماینده واقعی شعر دوره صفویه و سبک هندی دانست. او بر  این باور بود که در شعر اصالت با معنی است، شاعر باید حرفی برای گفتن داشته باشد و این سخن باید همچون کشف تازه ای اعجاب انگیز باشد.

خاموشی

سرانجام این شاعر برجسته و پرکار پس از سال ها سرودن اشعاری ناب و دلنشین در ۱۰۸۰ هجری رخ در نقاب خاک کشید. آرامگاه صائب تبریزی امروزه یکی از جاهای دیدنی اصفهان است و در جاهای مختلف این بنا می‌توان اشعار او را دید، در ساخت این آرامگاه از معماری دوران صفویه الهام گرفته شده است.

اشتراک گذاری:
  • مطالب مرتبط

    

    ارسال مطلب به ایمیل دوستاتون:


    374 بازدید

    0 نظر

    درج: 1 مهر 1400

    توسط: u-120852
    وضعیت: آفلاین
    گروه کاربری: پشتیبانی سایت

    ارسال دیدگاه (0 مورد)

    نام:*
    ایمیل:*
    سوال: نام پایتخت ایران؟
    پاسخ:*
    در حال حاضر نظری در این مطلب ارسال نشده است.

    دسته بندی مطالب

    آخرین نظرات ارسالی

    محمد 1401/11/10 - 13:38
    باسلام با دیپلم ریاضی میتوان وارد این رشته شد
    سلام و ادب وقتتون بخیر دو تا سوال خدمتتون داشتم اول اینک کتاب
    آیا این کتاب برای تیزهوشان لازم است استفاده شود
    سلام ببخشید چاپ سال گذشته مناسبه کنکور ۱۴۰۲ هس؟
    سلام خسته نباشین بسته تجربی مطابق با تعییرات جدید کنکور دی ء تا
    سلام وقتتون بخیر ببخشید چ زمانی ویرایش نهایی مطابق کنکور دی برای

    آمار سایت

    کل مطالب: 19691
    کل نظرات: 29696
    کل اعضا: 201240
    جدیدترین عضو: u-251313
    با ما در ارتباط باشید ، منتظر نظرات شما هستیم.
    
    عضویت در خبرنامه ایمیلی :
    برای عضویت در خبرنامه پیامکی، عدد 1 را به 02196884 پیامک کنید.
    رضایت مندی مشتری
    جشنواره وب و موبایل ایران
    جشنواره وب و موبایل ایران
    جشنواره کتاب مجازی
    برند محبوب مصرف کنندگان
    Copyright © 2010 - 2022 Mehromah.ir