رشته بهداشت حرفه ای

1,805
    رشته بهداشت حرفه ای

    مهندسی بهداشت حرفه‌ای (به انگلیسی: Occupational Health Engineering) شاخه‌ای است از علم بهداشت و عبارتست از شناسائی، ارزیابی و کنترل عوامل زیان‌آور موجود در محیط کار به همراه یکسری مراقبتهای بهداشتی درمانی به منظور سالم‌سازی محیط کار و حفظ سلامت نیروی کار

    مهندسی بهداشت حرفه‌ای را می‌توان به‌طور خلاصه علم و هنر تأمین سلامت در محیط‌های شغلی تعریف کرد و یک مهندس بهداشت حرفه‌ای یا متخصص سلامت شغلی کسی است که وظیفه شناسایی، ارزشیابی و حذف یا کنترل عوامل مخاطره‌آمیز شغلی را به عهده دارد.

    نخستین کمیته مشترک سازمان بهداشت جهانی وسازمان بین‌المللی کار که در سال ۱۹۵۰ تشکیل شد، مهندسی بهداشت حرفه‌ای را چنین تعریف نموده‌است:تامین و ارتقاء عالی‌ترین سطح سلامت جسمی، روانی واجتماعی برای کارگران همهٔ مشاغل، پیشگیری از بیماری‌ها و حوادث ناشی از کار، به‌کارگماردن نیروی کار درمحیط و شغلی که از لحاظ جسمی و روانی قدرت انجام آن را دارد و به‌طور خلاصه تطابق کار با انسان یا ارگونومی که از کلمه یونانی برگرفته شده‌است

    مهندسی بهداشت حرفه‌ای رشته‌ای است که به محیط کار بر می‌گردد. در واقع متخصصان در این رشته خطرهای بالقوه‌ای که در محیط کار وجود دارد را شناسایی می‌کنند و در مراحل بعد به اندازه‌گیری و ارزیابی این خطرات و کنترل آن‌ها می‌پردازند. البته کسانی که علم بیشتری در این رشته دارند، خطرهای شغلی را پیش‌بینی نیز می‌کنند. به این نکته باید اشاره کرد که کسب این مهارت‌ها به نحوه تربیت دانشجویان بستگی دارد.

    تاریخچه بهداشت حرفه‌ای
    تا قرن شانزدهم میلادی در کتب طبی به بهداشت حرفه‌ای و ارتباط بیماری‌های مختلف با شغل افراد اشاره قابل توجهی نشده‌است. از قرن شانزدهم به بعد در تاریخ به چهره‌های درخشانی برمی‌خوریم که تمام عمر خود را صرف تشخیص و جلوگیری از بیماری‌های ناشی از کار نموده و خدمات با ارزشی انجام داده‌اند.

    اولین فردی که آثار ارزنده‌ای در مورد بهداشت حرفه‌ای از خود به یادگار گذاشته‌است طبیبی از ناحیه ساکسونی در ایتالیا به نام اگریکولا بود او کتابی در ۱۲ جلد دربارهٔ اکتشافات و استخراج فلزات. ابزار کار. حوادث و بیماری‌های ناشی از کار و … نوشت که در سال ۱۵۵۶ منتشر شد. بعد از او در سال ۱۵۶۷ پزشک دیگری اهل سوئیس به نام پاراسلسوس کتابی دربارهٔ بیماری‌های وابسته به شغل در بین کارکنان معدن ذوب و فلزات منتشر کرد. در سال ۱۶۳۳ پدر طب کار یا همان رامازینی به دنیا آمد که یکی از پیشقدمان بزرگ قرن ۱۷ در زمینه بهداشت حرفه‌ای می‌باشد. کتاب معروفش دربارهٔ بیماری‌های حرفه‌ای در سال ۱۷۰۰ میلادی منتشر شد. او برای اولین بار به پزشکان توصیه کرد که علاوه بر سوالات که در زمان معاینه از بیماران می‌پرسیدند از همه بپرسند شغل شما چیست این جمله کوتاه نقطه عطفی در تاریخ بهداشت حرفه‌ای و طب کار به‌شمار آمده‌است.

    بهداشت شغلی در جهان
    پدیداری دانش بهداشت شغلی، به عنوان یک تخصص ویژه وجدا از دیگر دانش‌ها، به نسبت تازه است، اما مفاهیم مطرح شده در این دانش از زمان‌های کهن مورد توجه بوده‌است.

    چهارصد سال پیش از میلاد مسیح بقراط اثرات زیان‌آور مواجهه با سرب را شناسایی کرده و در نوشته‌هایش یاد می‌کند. در آن زمان عمدتاً از بردگان جهت مشاغل سخت استفاده می‌گردید و از آنجا که حکومت‌ها هیچگونه مسئولیتی در برابر بردگان نداشتند، بدیهی است که اقدامات خاصی نیز برای حل مشکلات آن‌ها صورت نمی‌پذیرفت.

    درنخستین سدهٔ پس از میلاد، پلنی(۲۳تن۷۹ب. م) که یک دانشمند رومی بود، از مثانهٔ حیوانات یک ماسک تنفسی ساخت و کاربرد آن را برای کار در معادن پیشنهاد نمود.

    در سال ۱۴۷۳ میلادی النبوگ Ulrich Ellenbog نخستین نشریه بهداشتی در مورد بیماری‌ها و آسیب‌های شغلی را انتشار داد. او در این مجموعه دربارهٔ بیماری‌های شغلی و صدماتی که در میان کارگران طلا شایع است مطالبی را به رشته تحریر درآورده‌است. درقرن شانزدهم آگریکولا (آگریکولا) و پاراسلوس (پاراسلسوس) دربارهٔ بیماری‌های شغلی کارگران ذوب آهن، فلزات و بیماری‌های معدنچیان و مسمومیت جیوه آثاری به جای گذارده‌اند. کتاب آگریکولا در سال ۱۵۵۶ یکسال بعد از مرگ او و کتاب پاراسلوس در سال ۱۵۶۷ منتشر شد.

    بهداشت حرفه‌ای در ایران
    در مرداد سال ۱۳۲۵ وزارت کار و امور اجتماعی تشکیل و قانون موقت کار را تدوین نمود و در سال ۱۳۳۷ قانون مزبور با اصلاحات و تغییراتی به صورت قانون به تصویب رسید و اجرای وظایف مربوط به بهداشت و ایمنی مندرج در قانون کار وقت به عهده اداره کل بازرسی کار قرار گرفت.

    در سال ۱۳۴۶ در حوزه معاونت فنی وزارت بهداشت وقت، اداره بهداشت محیط کار در تشکیلات اداره کلّ بهداشت محیط پیش‌بینی شد و سپس در سال‌های ۱۳۴۷، ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹، اداره طب صنعتی در اداره کل خدمات بهداشتی حوزه معاونت فنی وزارت بهداری وقت تأسیس گردید. سپس در سال‌های ۱۳۵۰، ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ تا اوایل ۱۳۵۳، اداره بهداشت محیط کار به بهداشت محیط کار و هوا تغییر نام داد و اداره طب صنعتی همچنان به وظایف خود ادامه می‌داد. در اواخر دهه ۱۳۵۰ در حوزه معاونت امور بهداشتی و جمعیت و تنظیم خانواده وزارت بهداری وقت اداره بهداشت حرفه‌ای در دفتر خدمات بهداشتی ویژه که بعداً به اداره کل خدمات بهداشتی ویژه تغییر نام داد تشکیل گردید.

    تا قبل از سال ۱۳۶۲ وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت وقت مشترکاً بر نیروی کار و محیط کار نظارت و مراقبت داشتند. به منظور جلوگیری از دو باره کاری و ارتقاء کیفیت ارائه خدمات برای حفظ و بالا بردن سلامت شاغلین، درسال۱۳۶۲ مسائل بهداشتی محیط کار و کارگر، از وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شناخته شد و جهت انجام این وظیفه، اداره کل بهداشت حرفه‌ای تشکیل و مسئولیت حفظ و ارتقاء سلامت نیروهای شاغل کشور در مشاغل گوناگون جامعه را عهده‌دار گردید. با توجه به تصویب قانون جدید کار توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران در سال ۱۳۶۹، به حکم ماده ۸۵ قانون کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی عهده‌دار بهداشت و درمان کارگران و وزارت کار و امور اجتماعی مسئول ایمنی کارگران می‌باشد.

    بهداشت حرفه‌ای در دانشگاه‌های ایران
    رشته مهندسی بهداشت حرفه‌ای برای اولین بار در ایران در سال۱۳۵۱ با نام «بهداشت صنعتی» در مقطع کارشناسی در انستیتو عالی علوم بیمارستانی که یک مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی بود تأسیس شد. شالوده دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی قبل از انقلاب اسلامی و در این انستیتو پی‌ریزی شد. پس از انقلاب اسلامی ایران انستیتو عالی علوم بیمارستانی با چند مؤسسه دیگر ادغام و به دانشکده علوم پیراپزشکی تغییر نام یافت. این انستیتو در خیابان استاد نجات اللهی، خیابان اراک تهران مستقر بود و اولین فارغ‌التحصیلان رشته مهندسی بهداشت حرفه‌ای دانش آموختگان این مرکز به‌شمار می‌روند. در پی جدا شدن دانشگاه‌های علوم پزشکی از دانشگاه‌های وزارت علوم، در سال ۱۳۶۴ دانشکده علوم پیراپزشکی به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی ملحق شد. این رشته چندی بعدی با تشکیل انقلاب فرهنگی مورد بازنگری قرار گرفت و با نام رشته «بهداشت حرفه ای» تعریف گردید.

    ردیف دانشگاه
    1 دانشگاه علوم پزشکی اراک
    3 دانشگاه علوم پزشکی اردبیل
    4 دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
    6 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
    7 دانشگاه علوم پزشکی البرز
    8 دانشگاه علوم پزشکی ایلام
    9 دانشگاه علوم پزشکی بقیت اله
    10 دانشگاه علوم پزشکی بندر عباس
    11 دانشگاه علوم پزشکی بیرجند
    12 دانشگاه علوم پزشکی تبریز
    13 دانشگاه علوم پزشکی بم
    14 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور
    15 دانشگاه علوم پزشکی بجنورد
    16 دانشگاه علوم پزشکی زابل
    17 دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
    18 دانشگاه علوم پزشکی زنجان
    19 دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
    20 دانشگاه علوم پزشکی سمنان
    21 دانشگاه علوم پزشکی شاهرود
    22 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
    23 دانشگاه علوم پزشکی شیراز
    24 دانشگاه علوم پزشکی قزوین
    25 دانشگاه علوم پزشکی قم
    26 دانشگاه علوم پزشکی کاشان
    27 دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
    28 دانشگاه علوم پزشکی کردستان
    29 دانشگاه علوم پزشکی کرمان
    30 دانشگاه علوم پزشکی گناباد
    31 دانشگاه علوم پزشکی گیلان
    32 دانشگاه علوم پزشکی لرستان
    33 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
    34 دانشگاه علوم پزشکی مازندران
    35 دانشگاه علوم پزشکی همدان
    36 دانشگاه علوم پزشکی یزد
    37 دانشکده علوم پزشکی نیشابور
    ردیف نام درس
    1 ممکانیک جامدات
    2 فیزیک اختصاصی 1
    3 فیزیک اختصاصی 2‌
    4 شیمی عمومی (معدنی و آلی)
    5 بیوشیمی و اصول تغذیه
    6 شیمی تجزیه
    7 7 ریاضیات عمومی 1
    8 ریاضیات عمومی 2
    9 فیزیولوژی و کالبدشناسی
    10 کمک های اولیه
    11 آمار حیاتی
    12 برنامه نویسی کامپیوتر
    13 مدیریت صنعتی
    14 روانشناسی صنعتی و ارتقاء سلامت
    15 مکانیک سیالات
    16 آشنایی با صنایع و شناخت فنون صنعتی
    17 روشنایی در محیط کار
    18 صدا و ارتعاش در محیط کار
    19 تنش های حرارتی در محیط کار
    20 بهداشت پرتوها
    21 دینامیک گازها و آئروسل ها
    22 مبانی نمونه برداری از آلاینده های هوا
    23 تجزیه و ارزشیابی نمونه های هوا‌
    24 مبانی کنترل آلودگی هوا
    25 طراحی تهویه صنعتی‌
    26 ایمنی در محیط کار 1
    27 ایمنی در محیط کار 2
    28 ایمنی در محیط کار 3
    29 ارزیابی و مدیریت ریسک
    30 مهندسی فاکتورهای انسانی 1
    31 مهندسی فاکتورهای انسانی 2
    32 سم شناسی شغلی
    33 زبان تخصصی
    34 بیماری های شغلی
    35 سیستم های مدیریت یکپارچه
    36 گیاهشناسی 1(فیزیولوژی و تشریح )اپیدمی بیماری های شغلی
    37 کلیات محیط زیست
    38 کارآموزی در عرصه 1
    39 کارآموزی در عرصه 2

    تحصیلات لازم و نحوه ورود به شغل
    فارغ التحصیلان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای رشته مهندسی بهداشت حرفه ای می توانند وارد این شغل شوند.

    بازار کار مهندس بهداشت حرفه ای و آینده شغلی
    مهندس بهداشت حرفه ای می تواند در وزارتخانه های کار، تعاون و رفاه اجتماعی ، صنعت، معدن و تجارت ، جهاد کشاورزی ، نیرو ، بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و صنایع دفاعی مشغول به کار شود.

    مطابق با قوانین موجود، شرکت ها و صنایعی که بالای 25 نفر شاغل داشته باشند، باید کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار در محل کار خود تشکیل دهند که یکی از اعضای اصلی آن مسئول بهداشت حرفه ای است. برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد نحوه ارائه خدمات بهداشت حرفه ای روی لینک زیر کلیک کنید :

    سازمان ها ، شرکت ها و کارخانه های بزرگی مثل شرکت نفت ، ذوب آهن ، هواپیمایی کشوری ، ایران خودرو ، پلی اکریل دارای واحد بهداشت حرفه ای بسیار قوی هستند که در هر یک از این واحد ها چند مهندس بهداشت حرفه ای فعالیت می کنند . در حال حاضر بیش از 50 درصد ازدانش آموختگان مهندسی بهداشت حرفه ای نیز به طور تمام وقت یا پاره وقت در کارخانجات و سازمان های مختلف به عنوان مسئول بهداشت حرفه ای کار می کنند.

    علاقه مندان به حوزه آموزش و تدریس هم می توانند با داشتن مدارک تحصیلی عالی در مهندسی بهداشت حرفه ای جذب دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی شوند.

    علاوه بر موارد بالا شرکت های خصوصی در زمینه ارائه خدمات بهداشت حرفه ای و طب کار در کشور مشغول فعالیت هستند که مهندسان بهداشت حرفه ای می توانند در آنها استخدام شوند و یا خود برای تاسیس این نوع شرکت ها اقدام کنند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در این مورد روی لینک های زیر کلیک کنید :

    دستورالعمل تاسیس شرکت های خصوصی ارائه دهنده خدمات بهداشت حرفه ای

    نمودار فرآیند تاسیس و اخذ پروانه شرکت های ارائه دهنده خدمات بهداشت حرفه ای

    از آنجایی که اهمیت این شغل ، به تازگی در سال های اخیر برای کارخانجات و صنایع مختلف و .... ، مشخص شده است و آنها برای کاهش هزینه های خود به دنبال پیاده سازی شعار پیشگیری به جای درمان هستند، بازارکار مناسبی برای این شغل در کشور وجود داشته و آینده شغلی خوبی نیز پیش روی آن می باشد.

    میزان استخدام این شغل در برخی از کشورهای جهان عبارتند از :

    آمریکا – پیش بینی ها نشان می دهد که میزان استخدام این شغل در بین سال های 2010 تا 2020، رشد 9 درصدی خواهد داشت. در حالی که این عدد برای متوسط مشاغل 14 درصد خواهد بود.

    استرالیا – در بازه زمانی 5 سال گذشته میزان رشد استخدام این شغل 89.7 درصد بوده است. در حالی که این عدد برای متوسط مشاغل 7.8 درصد بوده است. پیش بینی ها رشد متوسطی را در آینده برای میزان رشد استخدام این شغل تخمین زده اند.

    حقوق و درآمد مهندس بهداشت حرفه ای
    مهندسان بهداشت حرفه ای که در بخش دولتی استخدام می شوند، مطابق با قانون مدیریت خدمات کشوری حقوق دریافت می کنند. آنهایی هم که در بخش خصوصی فعالیت می کنند، بنا بر میزان تخصص، تجربه و نوع توافق صورت گرفته با کارفرمای خود، درآمدهای متفاوتی دارند.

    در جدیدترین پژوهش صورت گرفته توسط تعدادی از متخصصان شغلی کشور، گروه های مختلف شغلی از نظر درآمدی مورد بررسی قرار گرفته اند. بر این اساس متوسط حقوق و درآمد مهندس بهداشت حرفه ای در گروههای شغلی مختلف استخراج شده است.

    مطابق با این تحقیق حقوق مهندس بهداشت حرفه ای که به عنوان کارشناس در حوزه های مختلف مشغول بکار است، در شرکتهای کوچک به طور متوسط بین 900000 تومان تا 3500000 تومان و در شرکتهای بزرگ بین 1000000 تومان تا 4000000 تومان می باشد.
    البته توجه داشته باشید که این تفاوت درآمدها به میزان سابقه کاری، تجربه و تخصص افراد، حوزه های مختلف کاری، نوع شرکت، شهر محل کار و .... بستگی دارد.


    تحقیق بالا روی شاغلانی که در استخدام شرکت یا سازمانی (اعم از دولتی یا خصوصی) می باشند، صورت گرفته است. در مورد افرادی که کارآفرین هستند و کار مستقلی در حوزه تخصصی شان، راه اندازی کرده اند، شرایط متفاوت است و آنها با توجه به میزان فعالیت، تخصص، تلاش و پشتکارشان، درآمدهای متفاوتی دارند.


    درآمد این شغل در برخی از کشورهای جهان عبارتند از :

    آمریکا – متوسط درآمد سالانه این شغل در سال 2012، 66.800 دلار می باشد.

    استرالیا- متوسط درآمد سالیانه این شغل حدودا معادل 71.000 دلار آمریکا (قبل از کسر مالیات) می باشد.

ارسال دیدگاه (0 مورد)

نام:*
ایمیل:*
سوال: نام پایتخت ایران؟
پاسخ:*
در حال حاضر نظری در این مطلب ارسال نشده است.
کتاب های واقعا جامع انسانی
همراه من
کنکوریوم
کتاب های لقمه

دسته بندی مطالب

کتاب های موضوعی
کتاب های پاور تست

آخرین نظرات ارسالی

فقط تنها مشکلی که هست نمیدونم هجده سالگی کیو انتخاب کنم به
سلام وقتتون بخیر با پرداخت این مبلغ 740 تومان جلد 1 شامل درسنامه
سلام. ایا این کتاب تو چاپ 1403 ویرایش شده؟؟
سلام کنکور خارج اردیبهشت رو نمی زارین؟
لطفا صادقانه و بدون هیچگونه تبلیغی به سوالی که دارم جواب بدید
من پرستاری میخوامممممم

آمار سایت

با ما در ارتباط باشید ، منتظر نظرات شما هستیم.

عضویت در خبرنامه ایمیلی :
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، عدد 1 را به 02196884 پیامک کنید.
رضایت مندی مشتری
جشنواره وب و موبایل ایران
جشنواره وب و موبایل ایران
جشنواره کتاب مجازی
برند محبوب مصرف کنندگان
Copyright © 2010 - 2023 Mehromah.ir